حسن حسين زاده شانه چى
111
اوضاع سياسى اجتماعى و فرهنگى شيعه در غيبت صغرى (فارسى)
اهل بيت عليهم السّلام ، پناهگاهى براى علويان و شيعيان بود . فعاليت علويان و مبلّغان شيعى ( زيدى و اسماعيلى ) در اين ناحيه به نيمهء قرن سوم هجرى مىرسد . تبليغات گستردهء داعيان اسماعيلى بدانسو مىرفت كه يمن را مركز اولين دولت اسماعيلى سازد ؛ اما اختلافات داخلى آنان از يك سو و ظهور شخصيت برجستهء علوى در اين ناحيه از سوى ديگر ، زمام امور را از دست اسماعيليان خارج ساخت . يحيى بن حسين ، نوادهء قاسم الرّسى ، كه بعدها به الهادى الى الحق معروف گرديد ، از شخصيتهاى ممتاز زيديه بود كه نسبش به امام حسن عليه السّلام مىرسيد . پيشتر جدّ او قاسم الرسى ، از ائمهء زيديه و متكلمان متبحّر ، تلاش زيادى كرده بود تا در يمن قدرتى به هم رساند ، اما توفيق نيافت « 1 » . اما اينك يحيى بن حسين با بهرهگيرى از اوضاع آشفتهء يمن توانست دعوت خود را گسترش دهد و در سال 280 ق با كمك يارانش ، بر شهر صعده تسلط يابد و آن را از دست امراى محلى بنى يعفر خارج سازد . با پيوستن ديگر زيديان يمن به او و پذيرفتن امامتش ، قدرت يحيى بالا گرفت و به زودى بر شهر صنعاء كه از بزرگترين شهرهاى منطقه بود استيلا يافت و حكومت مستقل خود را اعلام نمود و به نام خود سكه زد . « 2 » يحيى در مدت هجده سال حكومتش ، بر بخش عمدهاى از سرزمين يمن سيطره داشت . او مردى فقيه و دانشمند بود و آثار مكتوبى از جمله رسالهاى در باب اثبات امامت امير المؤمنين عليه السّلام « 3 » از او باقى مانده است . يحيى در سال 298 ق درگذشت . پس از او پسرش محمد ، ملقب به مرتضى به حكومت نشست . او در سال 301 ق از حكومت كناره گرفت و در سال 310 ق درگذشت . تا سال 330 ق چهار تن ديگر از امامان بنى رسى حكومت كردند . اسامى فرمانروايان و امامان
--> ( 1 ) . ر . ك : هارونى علوى ، همان ، ص 158 . ( 2 ) . علوى ، سيرة الهادى الى الحق ، ص 110 و بعد از آن و حسن خضيرى احمد ، همان ، ص 40 - 45 . ( 3 ) . ر . ك : النديم ، همان ، ص 274 و يحيى بن الحسين ، تثبيت الامامه .